دعاوی ناشی از ارث

ارث یا ماترک به مال یا اموالی اطلاق می شود که پس از مرگ مورث (موتفی) از وی باقی می ماند. ماترک به نسب(پیوند خونی) یا سبب (پیوند ناشی از ازدواج) به ارث می رسند. انحصاروراثت به معنی مشخص کردن ورثه موتفی توسط مراجع ذیصلاح است. مقررات مربوط به این موضوع درحقوق ایران در قانون مصوب 1309 و قانون امور حسبی آمده است.

 

در این مقاله قصد داریم تا شما را با موضوعات مربوط به ارث و انحصاروراثت مانند: دعاوی مربوط به گواهی انحصاروراثت,اعتبار وصیت متوفی,دعوای نفقه و مهریه زوجه متوفی,رد یا قبول وصیت و غیره…آشنا کنیم.

چه کسانی می توانند دادخواست انحصار وراثت بدهند؟

وراث متوفی و اشخاص ذی نفع می توانند از دادگاه تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت کنند. چنانچه وراث یا اشخاص ذی نفع متعدد باشند نیازی به درخواست همگی آنها نیست و اقدام یک نفر از این افراد برای امضاء و ارایه دادخواست کفایت می کند.

مدارک لازم جهت صدور گواهی انحصار وراثت

  • گواهی فوت متوفی صادر شده از سوی اداره ثبت احوال
  • کپی شناسنامه ورثه
  • کپی عقدنامه همسر دایمی متوفی
  • فرم استشهادیه دال بر منحصر بودن وراث به اشخاص نامبرده شده
  • گواهی تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث به اداره امور اقتصادی و دارایی آخرین محل اقامت متوفی

 

 

گرچه مطابق قانون سهم الارث همه اشخاصی که می توانند جزئی از ورثه باشند,مشخص شده است با این وجود به دلایل متعددی امکان بروز اختلافات حقوقی میان وراث وجود دارد از جمله:

1.دعاوی مربوط به گواهی انحصار وراثت

گواهی انحصار وراثت به معنای مشخص کردن افرادی است که در ترکه با یکدیگر سهیم هستند، صدور این گواهی احتیاج به وجود مدارکی دارد که از جمله آن مدارک شخصی و هویتی افراد ورثه و افراد ذینفع در ورثه است، یکی از دعاوی که در رابطه با ارث مطرح می‏شود، هنگامی است که یکی از ورثه به هر دلیل مداراک هویتی خود را در اختیار متقاضی صدور گواهی انحصار ورثه قرار نمی‏دهد.از دیگر دعاوی حقوقی که در خصوص صدور گواهی انحصار وراثت مطرح می‏شود، دعوای اثبات زوجیت است که سوی زوج یا زوجه دائم متوفی مطرح خواهد شد.

2.دعاوی مربوط به اعتبار وصیت متوفی

یکی دیگر از دعاوی مربوط به ارث دعاوی است که در خصوص وصیت متوفی مطرح می‏شود، به عبارت دیگر در بسیاری از موارد ورثه متوفی با ارائه مدارکی اعم از عدم صحت قوای عقلیه متوفی و یا مدارک مربوط به جعل سند وصیت، دعوای ابطال وصیت نامه را مطرح می‏کنند.و از طرف دیگر  ممکن است تعدادی از ورثه سعی در اثبات وصایای شفاهی متوفی را داشته باشند.

3.دعوای نفقه و مهریه زوجه متوفی

گرچه نفقه و مهریه از دیون ممتازه محسوب می‏شوند، و در صورت فوت و ورشکستگی فرد قبل از پردخت هرنوع دینی باید پرداخت شوند، با این وجود امکان اختلاف ورثه بر سر نوع، میزان ویا چگونگی پرداخت این دیون نیز یکی از دعاوی است در هنگام تقسیم ارث متوفی طرح می‏شود.

4.دعوای رد یا قبول وصیت

قبل از تقسیم ماترک میان وراث باید کلیه دیون متوفی پرداخت شود و پس از آن، وصیت‏های متوفی اجرا گردد، پس از طی این مراحل است که وراث می‏توانند با ارائه گواهی انحصار وراثت سهم الارث خود را تصاحب کنند، حال اگر موصی له (شخص یا اشخاصی که نفع آنها وصیت شده است) از قبول یا رد ترکه خودداری کنند، ورثه می‏توانند با طرح دعوای الزام به قبول یا رد ترکه ایشان را مجبور به تعیین تکلیف در خصوص ترکه بنمایند.

5.دعوای اثبات یا رد نسب

یکی دیگر از دعاوی که در رابطه با ارث مطرح می‏شود دعوای اثبات یا رد نسب است، بسیار دیده شده است که پس از فوت اشخاص متنفذ و متمول، افرادی با ادعای اینکه فرزند این اشخاص می‏باشند سعی در احقاق سهم الارث دارند، رد یا اثبات نسب این افراد تعیین کننده تکلیف ادعای ایشان در این خصوص است.

دادگاه پس از ملاحظه اسناد و مدارک مربوط، با هزینه متقاضی درخواست وی را یک نوبت در یكی از روزنامه‌های كثیرالانتشار یا محلی آگهی می‌کند. پس از گذشت یک ماه از تاریخ نشر آگهی در صورتی كه كسی به آن اعتراض نکند بدون تشكیل جلسه رسیدگی و دعوت از وراث، گواهی انحصار وراثت كه بیانگر مشخصات و تعداد وراث و نسبت آنها با متوفی و سهم آنها از ماترک است، صادر می‌کند. صدور گواهی تصدیق حصر وراثت بدان معناست که ورثه فرد متوفی منحصر به افرادی است که نامشان در این گواهی قید شده است. اگر فردی به گواهی صادرشده اعتراضی داشت، می‌تواند اعتراض خود را اعلام کند، به طور مثال یکی از ورثه ممکن است اعتراض داشته باشد که نامش در گواهی قید نشده است.

 

 

همچنین ممکن است موصی‌له (فردی که وصیت به نفع او انجام شده است) یکی از اعتراض کنندگان به گواهی انحصار وراثت باشد. در رابطه با ارث زوجه باید گفت که در گذشته زوجه از اموال غیرمنقول مانند زمین اعم از عین یا قیمت آن ارث نمی‌برد و به طور طبیعی در گواهی انحصار وراثت نیز منعکس می‌شد که زوجه حسب مورد از یک چهارم یا یک هشتم اموال منقول ارث می‌برد.وی بیان کرد: این در حالی است که با اصلاح قانون مدنی که بر اساس آن زوجه از قیمت اموال غیرمنقول نیز ارث می‌برد، به طور طبیعی این موضوع در گواهی انحصار وراثت نیز منعکس می‌شود.

از جمله مشکلات عملی فرآیند انحصار وراثت آن است که اگر یکی از وراث همکاری‌های لازم را انجام ندهد و به طور مثال مدارک و مستندات مورد نیاز را به وارثی که می‌خواهد درخواست انحصار وراثت را مطرح کند، ارایه نکند، مشکلاتی برای متقاضی انحصار وراثت ایجاد خواهد شد. به دلیل آن که باید از ثبت احوال استعلام شود و تشریفات این اقدام نیز زمان‌بر است. بدیهی است که در صورت سپردن این مراحل به وکیل دادگستری و اهل فن زمان کوتاه تری جهت انجام پروسه نیاز است و کار سریع تر پیش می رود.